Misleidende informatie: disinformatie & propaganda 

Momenteel is er een discussie over het censureren van het internet. Wanneer is zoiets gerechtvaardigd? Voor Nederland is het duidelijk, in de wet staat dat racisme en kinderporno verboden zijn. 

Maar kan je censureren? Heeft het zin? Er doen zich een aantal problemen voor: 

-  Nationale rechtstelsels verschillen van land tot land. Terwijl het internet wereldwijd is, is in het ene land verboden wat in een ander land geen enkel probleem is. In de USA kan je bijvoorbeeld het boek Mein Kamf in de boekhandel kopen. In Nederland kan dat niet maar hier is ten aanzien van porno weer een heel liberale houding. 

-  Landen hebben buiten hun grenzen geen opsporingsbevoegdheid. Dat is jammer voor de censuur maar gelukkig voor de vrijheid van meningsuiting. Neem bijvoorbeeld het besluit in Duitsland om de computer in Californie met nazi-uitingen af te sluiten. Het had hele vervelende bij-effecten omdat andere informatie op die computer ook niet meer bereikbaar was. 

-  Wie is er aansprakelijk? De Nederlandse internet acces provider bijvoorbeeld? Moet je die zien als kioskhouder of als uitgever? Of is de bron aansprakelijk (moeilijk te vindenn, laat staan te achtervolgen). Of de internetgemeenschap zelf. Dit laatste wordt voorgesteld door de internetgemeenschap uit angst dat er anders wetten komen. Door mechanismen als zelfcensuur of het 'digitaal fatsoen'/netiquette kunnen excessen dan voorkomen worden. Dit heeft ook gevaren in zich. Het kan naar de ene of de andere kant uitslaan, of *te* anarchistisch, alles moet kunnen, of te voorzichtige zelfscensuur. 

Een algemene vraag: waar dient censuur voor? En levert het wel op wat je ervan verwacht? 

-  Als je eenmaal de macht hebt om censuur uit te oefenen is er geen begin en geen eind meer aan. Het is dan zo verleidelijk om te censureren. In de VS is er bijvoorbeeld een violence-chip geintroduceer, geweld in TV programma's wordt ermee gefilterd om de kids te beschermen. Dat bestaat ook voor internet als software op de PC. 

-  Dit soort censuur heeft natuurlijk ongewenste bij-effecten. Als een filter alles wat met sex te maken heeft weglaat voor kinderen, blijven ze ook verstoken van uitstekende, verantwoordelijke sexuele voorlichting. 

Is censuur een oplossing of biedt de vrije uitwisseling van gedachten meer uitzicht. Het feminisme bijvoorbeeld is hierover sterk verdeeld. Het ene kamp zegt: "porno is de theorie, verkrachting is de praktijk", anderen brengen daar tegenin "als je censuur toestaan krijg je een situatie waarin anderen bepalen wat je wel of niet te zien krijgt, censuur is een te grof wapen." 

Oorlogspropaganda.

Als er iets is waar iedereen het wel over eens is dan is het wel de positie tegen oorlogspropaganda. In het eerder genoemde bupo verdrag in art. 20 wordt het verboden. 127 landen zijn het daarover eens. 

De oorlogspropaganda begon in WO1 echt goed, de propaganda van de Britten dwong zelfs het respect van Hitler af schrijft hij in zijn boek. 

Gek genoeg, in het verdrag staat ook dat men het verbod ook in de *eigen* wetgeving moet opnemen maar slechts enkelen tot op heden hebben dat gedaan. Iedereen vind het fout, maar toch doet iedereen het. Men zegt dan, "ja het is informatie"... 

Propaganda is van alle tijden, alleen door technische mogelijkheden is het wat erger dan ten tijde van de Grieken en de Romeinen. Vooral sinds de koude oorlog is het behoorlijk bar. De propaganda die men in de USA "objectieve informatie" noemde, noemde de SU gewoon expliciet als zodanig. Opmerkelijke verschillende methodes gebruikten de grootmachten, leuke anecdotes. 

Wat is dat toch? Propaganda?

Het woord stamt uit de 17e eeuw, de roomskatholieke kerk had een instituut voor de verspreiding van het geloof met het woord propaganda in de titel. 

Het heeft de volgende karakteristieken:
-  De verkondiging van een geloof ergens in - er zit een systematiek in (campagnes bv.) - het richt zich op grote groepen, massa's - er is sprake van een machtsuitoefening (men wil gedachtes of gelduitgaven controleren) 

Eigenlijk is internationale communicatie voor het grootste deel propaganda. In verschillende soorten zoals we al gezien hebben: - religieuze
-  politieke
-  commerciele (reclame/verkoop)
-  industriele (p.r./ het image van een bedrijf) - oorlogs.

Oorlogspropaganda is de enige soort die aandacht kreeg in de wet, kennelijk is het een probleem. Oorlogspropaganda onderscheidt zich door de technieken: - informatiemanagement (zorgvuldigheid bij het maken, distribueren) - witte propaganda, niet liegen. Dat werkt niet want dat is herkenbaar. Je moet duidelijke, herkenbare bronnen en uitspraken gebruiken. - zwarte propaganda. De bron wordt niet vermeld, het zijn vaak leugens. - grijze propaganda. Een combinatie van leugen en waarheid. Bijvoorbeeld een betrouwbare bron plus een leugen. Noemt men ook wel het witwassen van verhalen, laundrying. - karaktermoord. Demoniseren van de tegenstander, ontmenselijk hem. In WO2 deed Hitler dat bijvoorbeeld met de Joden. - psyop, psychologische operatie. Beinvloeding met psychologische methodes. - war speak. De waarheid anders benoemen, bommen zijn peacekeepers, het leger een peacemovement... 

Gisteren was die documentaire over de Golfoorlog op de televisie, we kunnen al deze technieken herkennen. 

-  Informatiemanagement: de journalisten werden geselecteerd en was een presspool. - Witte propaganda, spreekt voor zich.
-  Zwarte propaganda. In Irak zelf werden er radio-uitzendingen uitgezonden van Radio Free Irak en van de BBC Worldservice met de bedoeling te demoraliseren. Van Radio Free Irak werd zelfs gesuggereerd dat er vanuit Irak zelf werd uitgezonden door het verzet. - Karaktermoord, Saddam werd afgeschilderd als een dictator zoals Hitler. - psyop. Er werden telefoongesprekken in Irak gehouden tussen zogenaamde Iraakse officieren die afgeluisterd werden. Men wierp pamfletten naar beneden voor en na het bombaderen, met de mededeling dat men gigantisch ging bombarderen. - Warspeak. WAR in the Gulf, eigenlijk was er geen oorlog, niet in de betekenis van twee partijen die tegenover elkaar stonden. Meer een soort eenzijdige terugdringing. Mooie termen zijn: "tapijtje leggen" (boel platbombarderen) "war theatre" (slagveld) en de "turkey shoot" (vluchtende Irakezen overhoop schieten.) 

Dit alles was bijzonder effectief omdat er een grote unanimiteit bestond. - Er werd een soort van pluralisme gesuggereerd, de hele wereld was erbij met camera's (maar lieten allemaal hetzelfde zien). - Unanimiteit werd bevorderd door een soort gevoel van patriotisme onder journalisten, schreeuwende "we are shooting patriots!" - Het hele publiek was voor de oorlog. Achteraf gevraagd was iedereen ook bijzonder tevreden over de berichtgeving. 

In tegenstelling tot Vietnam bijvoorbeeld toen er geen censuur maar meer vrije informatie was.